Literatura,  Początki

Legendarium Tolkiena — Co to i jak to czytać?

Legendarium Tolkiena to nie tylko książki, ale i ogrom materiałów a jak wiadomo materiały to niezbędny element analizy czy to dzieła literackiego, czy naukowej teorii. Eksplorowanie Legendarium Tolkiena również jest nierealne bez konkretnych materiałów. Tak więc znajomość książek wchodzących w jego skład oraz dodatkowych książek 'uzupełniających’ znanych powszechnie jako Książki Okołotolkienowskie to podstawa. Dziś dowiesz się co wchodzi w skład Legendarium Tolkiena oraz jak je czytać zależnie od intencji, jakie tobą kierują.

Co wchodzi w skład Legendarium Tolkiena?

Na początek może sprostuję, że Dorobek Tolkiena a Legendarium Tolkiena to dwie różne rzeczy. J.R.R. Tolkien napisał wiele książek, opowieści, wierszy, a nawet i listów, które wliczają się do jego literackiego dorobku. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie z nich wliczają się do Legendarium Tolkiena.

Legendarium Tolkiena na tę chwilę to zbiór 21 książek których, akcja toczy się w fikcyjnym świecie zwanym Ardą. Jednak koniecznie trzeba tutaj podkreślić, że te 21 książek J.R.R. Tolkiena to nie jedyne książki przedstawiające ten magiczny świat, gdyż istnieje wiele książek napisanych przez innych autorów znanych jako Książki Okołotolkienowskie, ale o nich później.

Ponadto J.R.R. Tolkien pozostawił po sobie mnóstwo notatek i tak jak już przekonaliśmy się na przykładzie Silmarillionu istnieje możliwość, że zaskoczy on nas jeszcze nie jedną pośmiertną premierą. A jak nie premierą to z pewnością doczekamy się jeszcze niejednego odkrycia sekretnych 'notatek’ J.R.R. Tolkiena więc zapewne ten wpis wielokrotnie będzie aktualizowany.

Jak to wszystko przeczytać? – Dwa systemy

Bardzo często pytacie mnie, od czego bym polecała rozpoczęcie przygody z Legendarium Tolkiena. Cóż po pierwsze nie da się ukryć, że świat stworzony przez J.R.R. Tolkiena jest równie bogaty niczym świat realny a w takim świecie, nie sposób się nie pogubić. W tym magicznym świecie spotykamy się nie tylko z wieloma bohaterami, ale przede wszystkim i z różnorodnością krain, języków, a nawet i ras. Ponadto ogrom wydarzeń historycznych mających wpływ na rozwój następnych wydarzeń oraz różnorodność nazw własnych do zapamiętania kolokwialnie mówiąc, zwala z nóg. Nic więc dziwnego, że kolejność, w jakiej powinno się czytać książki J.R.R. Tolkiena, jest stawiana pod znakiem zapytania.

Wydawać by, się mogło, że czytanie najrozsądniej zacząć chronologicznie. Czytając chronologicznie, powinno się zacząć od początku historii, zmierzając ku najnowszym wydarzeniom. Kierując się taką metodą, powinno się rozpocząć czytanie od Dawnych Dni, czyli najlepsza by, była na początek książka Silmarillion. Ma to swój sens, jednak osobiście nie polecam tej metody. Przede wszystkim zaczynając przygodę od książki Silmarillion, stawiamy sobie naprawdę bardzo wysoko poprzeczkę. Silmarillion jest książką po pierwsze dojść grubą po drugie pełną wielu połączonych z sobą wydarzeń. Ponadto Silmarillion jest przepełniony również koneksjami pomiędzy bohaterami, które koniecznie należy zapamiętać, aby zrozumieć całość. Natomiast nacisk na genealogie i okresy historyczne, jaki kładzie J.R.R. Tolkien w tej książce może sporo namieszać.

Zafascynowana światem stworzonym przez J.R.R. Tolkiena z biegiem lat opracowałam swój własny system. System ten służył mi przez wiele lat i świetnie się sprawdzał. Jednak wszystko się zmieniło gdy zaczęłam pisać o twórczości J.R.R. Tolkiena. Okazało się, że system sprawdzający się przy poznawaniu Legendarium Tolkiena nie sprawdza się gdy chcemy dogłębnie przeanalizować twórczość J.R.R. Tolkiena. Musiałam więc opracować kolejny system, który lepiej się sprawdzi przy 'analizie’.

Stąd kolejna aktualizacja tego wpisu, gdyż kolejność czytania książek zmienia się zależnie od celu. Zupełnie inaczej powinno się czytać książki kiedy chcemy 'zapoznać’ się z Legendarium Tolkiena. Natomiast jeśli orientujemy się już co i jak ale chcemy dokładniej przeanalizować twórczość J.R.R. Tolkiena kolejność jest już zupełnie inna.

System 1 – Kolejność czytania w celu 'zapoznania’ się z twórczością J.R.R. Tolkiena

Hobbit

Jest to idealna książka na początek z wielu powodów. Przede wszystkim Hobbit jest książką cienką w porównaniu do pozostałych, a to ogromna zaleta. Cienka książka szybko pozwoli nam się przekonać czy świat J.R.R. Tolkiena nas zauroczy, czy może jednak nie jest to nasz gatunek literacki. Kolejną zaletą książki Hobbit są niedopowiedzenia. Po zakończeniu tej lektury wiele rzeczy pozostanie niewyjaśnionych, a to, zamiast zniechęcić, tylko rozbudzi w czytelniku ciekawość, która motywuje do przeczytania kolejnych książek.

Władca Pierścieni

Gdy już poznamy historie Bilba Bagginsa, warto zapoznać się z książką, Władca Pierścieni. Książka ta nie tylko opowie nam o wydarzeniach po znalezieniu przez Bilba Bagginsa pierścienia i powrocie do Shire, ale i wyjaśni wiele wątków, które w książce Hobbit zostały opowiedziane, powierzchownie.

Silmarillion

Dopiero po zapoznaniu się z książką Hobbit i Władca Pierścieni jesteśmy gotowi na Silmarillion. W tej książce przede wszystkim dowiemy się więcej o Dawnych Dniach, powstaniu świata oraz zapoznamy się z historią wszelkich ras.

Beren i Lúthien, Dzieci Húrina i Upadek Gondolinu

Z wydarzeniami przedstawionymi w tych książkach zapoznajemy się we wcześniej przedstawionych książkach takich jak Silmarillion. Warto jednak mieć na uwadze, że książki Beren i Lúthien, Dzieci Húrina i Upadek Gondolinu to jedynie rozbudowanie wcześniejszych wątków.

Niedokończone Opowieści Śródziemia i Númenoru

Jest to kolejne rozbudowanie wątków z poprzednich książek. 

Opowieści z Niebezpiecznego Królestwa

To zbiór pięciu opowiadań, które nadal nawiązują, jednak w trochę mniejszym stopniu do tematów Śródziemia.

The Nature of Middle-Earth

Tutaj brak mi słów. Po pierwsze jest to książka pół na pół. Oficjalnie jest uznawana, za książkę J.R.R. Tolkiena. Natomiast została ona w tak dużym stopniu edytowana przez Carla. F. Hostetera, że jednocześnie można uznać ją za książkę Tolkiena i Książkę Okołotolkienowską. Po drugie nie da się tutaj opisać dokładnie, o czym jest ta książka. Znajdziemy w niej dosłownie wszystko, co dotyczy Śródziemia. Chociaż jest to książka stosunkowo nowa to mimo to polecam ją przeczytać, zanim zabierzemy się za HOME.

History of Middle-Earth (HOME)

Po przeczytaniu wcześniejszych książek możemy pozwolić sobie na zmianę perspektywy. Historia Śródziemia (HOME) jest na to najlepszym sposobem. Tutaj już odbiegamy od fikcji i poznajemy, kulisy powstawania Legendarium Tolkiena.

Wszystkie tomy HOME w kolejności chronologicznej:

  1. The Book of Lost Tales 1
  2. The Book of Lost Tales 2
  3. The Lays of Beleriand
  4. The Shaping of Middle-Earth
  5. The Lost Road and Other Writings
  6. The Return of the Shadow
  7. The Treason of Isengard
  8. The War of the Ring
  9. Sauron Defeated
  10. Morghot’s Ring
  11. The War of the Jewels
  12. The People of Middle-Earth

System 2 – Kolejność czytania w celu dogłębnej analizy Legendarium Tolkiena.

Kolejność czytania Legendarium Tolkiena zmienia się kiedy jesteśmy już zapoznani ze światem J.R.R. Tolkiena i chcemy dogłębniej przeanalizować całość. Wtedy to powinno zacząć się od Silmarillionu kolejno Beren i Lúthien, Dzieci Húrina, Upadek Gondolinu, Niedokończone Opowieści Śródziemia i Númenoru Opowieści z Niebezpiecznego Królestwa, następnie Hobbit, Władca Pierścieni, The Nature of Middle-Earth i kończymy na Historii Śródziemia. Czyli w skrócie to po prostu tutaj bardziej kierujemy się chronologią.

Co dalej?

Natomiast wszystkim tym którym J.R.R. Tolkiena nigdy nie jest za dużo, polecam przeczytać wszystkie książki, które czytaliście w języku polskim jednak teraz w języku angielskim. Mimo że polska ma tłumaczy na naprawdę dobrym poziomie, oryginalna wersja językowa bardzo poszerza perspektywę i przynajmniej mnie duchowo przybliża do J.R.R. Tolkiena, dlatego gorąco polecam. Natomiast po przeczytaniu wszystkich tych książek polecam przerzucić się na Książki Okołotolkienowskie, które są świetnym uzupełnieniem tego co już przeczytaliśmy. No i na koniec chyba najbardziej hardcorową opcją dla najbardziej hardcorowych Middle-Earth Geek-ów jest zabawa w tłumaczenia. To fascynujące jak różne wersje tłumaczeń różnią się od siebie. Dasz radę przeczytać je wszystkie? Tutaj w sekrecie powiem wam, że nawet ja nie dotarłam do tego poziomu. Od lat przymierzam się do zapoznania się z tym słynnie 'spierniczonym’ tłumaczeniem Jerzego Łozińskiego, ale jakoś mi to nie wychodzi.

———-Nowy Projekt———- 
www.tolkienologia.com

Podoba ci się to, co robię i chciałbyś mnie jakoś wesprzeć? Możesz to zrobić na trzy sposoby: skomentuj, polub, przekaż darowiznę. Pamiętaj każdy komentarz i polubienie to motywacja do dalszej pracy i dowód na to, że to, co robię ma sens. Natomiast darowizna to więcej czasu, który mogę poświęcić na pisanie dla was coraz to lepszego contentu.

Pozdrawiam, Anna Eldameldor Mokos https://middleearthgeek.com/ Facebook

Legendarium
Legendarium
Zawartość strony jest chroniona prawem autorskim, które przysługuje autorowi:
Anna Eldameldor Mokos

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *